دانشیار مجید شهرتی

  سابقه و هدف: تجويز غيرمنطقی داروهای ضد درد مخدر می تواند مشکلات متعددی از قبيل بروز عوارض جانبی، ايجاد وابستگی در بيمار و عدم تسکين مناسب درد را موجب گردد. مطالعات بررسی الگوی مصرف (DUR) ، که امروزه جزء اولويت های تحقيقاتی سازمان بهداشت جهانی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور است، روش مناسبی برای ارزيابی مشکلات موجود در امر تجويز و مصرف اين داروها و ارائه پيشنهادهای اصلاحی به کادر دارو و درمان بيمارستان ها می باشد.

  مواد و روش ها: اين مطالعه مقطعی توصيفی در دو دوره ی شش ماهه (به صورت گذشته نگر و حال نگر در سال88) در بخش جراحی يکی از بيمارستان های آموزشی تهران انجام گرفته است. برای انجام اين بررسی الگوی مصرف DUR ) (ابتدا براساس کتب مرجع و دستورالعمل وزارت بهداشت، پروتکلی تدوين گرديد. تمام بيماران بستری که بعد از عمل جراحی هرنی و آپاندکتومی، در مدت مطالعه داروی مخدر تزريقی دريافت کرده بودند، وارد مطالعه شدند. 100 بيمار در مرحله ی گذشته نگر و 100 بيمار در مرحله ی حال نگر (در مجموع 200 بيمار) مورد بررسی قرار گرفتند. اطلاعات مربوط به نحوه مصرف دارو در بيماران مورد نظر با پروتکل تدوين شده، مقايسه و در نهايت، نتايج با نرم افزار SPSS ويرايش 16 تحليل و بررسی گرديد. همچنين از آزمون های آماری Chi-square ، Kruskal-wallis ، Mann-whitney استفاده شد.

  يافته ها: از مجموع 200 بيمار مورد بررسی، به طورکلی در 26 بيمار (13 % ) مصرف داروی مخدر تزريقی تطابق کامل با پروتکل داشت و در 174 بيمار ديگر (87 % ) تطابق کامل با پروتکل وجودنداشت. در مطالعه ی حال نگر فقط در 49 % از بيماران، بعد از دريافت داروی مخدر تزريقی، درد به طور کامل تسکين يافت. در 5/6 % موارد عليرغم عدم وجود دستور پزشک، داروی مخدر تزريقی برای بيمار مصرف شده بود.

  بحث و نتيجه گيری: به دليل تجويز ناکافی داروی مخدر که ناشی از نگرانی کادر درمانی از ايجاد اعتياد به داروهای مخدر در بيماران است، حدوداً 50 % از بيماران بعد از تزريق دارو از درد شکايت داشته اند. عدم وجود نظارت کامل پزشک برنحوه اجرای دستورات پزشکی و دارويی، عدم وجود آموزش های لازم برای پرستاران و عدم تطابق کامل مصرف داروی مخدر با پروتکل وزارت بهداشت، از مهم ترين نتايج اين مطالعه می باشد.

  اهداف: تجويز نادرست آنتيبيوتيكها، سبب بروز مشكلات جدي مانند مقاومت ميكروبي و بروز عوارض جانبي و حتي مرگ ­ ومير ميشود. مطالعات ارزيابي الگوي مصرف دارو روش مناسبي براي آگاهي از مشكلات تجويز و مصرف غيرمنطقي داروها و يافتن راهكارهاي اصلاحي هستند. مطالعه حاضر با هدف ارزيابي روند مصرف سفترياكسون در ايران انجام گرفت.

  مواد و روش­ها: اين مطالعهي مقطعي- توصيفي در دو دوره ششماهه در سال 1387 و 1388 روي 300 بيمار بستري در بخشهاي جراحي و داخلي يكي از بيمارستان­هاي آموزشي تهران انجامگرفت. ا بتدا دستورالعملي بر اساس دستورالعمل وزارت بهداشت و كتب مرجع براي تجويز و مصرف منطقي سفترياكسون تدوينشد. براي جمع آوري اطلاعات از فرم­هاي پژوهشگر ­ساخته استفاده شد و پس از جمع­آوري اطلاعات ميزان تطبيق الگوي مصرف سفترياكسون با دستورالعمل مذكور سنجيده شد. داده ها با SPSS 16 تحليل شد.

  يافته­ها: از 300 بيمار مورد مطالعه، 266 نفر سفترياكسون را بهعنوان آنتيبيوتيك پروفيلاكتيك جراحي گرفته بودند كه در 32% موارد مطابق دستورالعمل و در 68% موارد بدون انطباق كامل با دستورالعمل بود. در 34 بيماري كه براي مصارف غير از پيشگيري عفونت جراحي سفترياكسون دريافت كرده بودند، در 7/14% تطابق با دستورالعمل و در 3/85% عدم تطابق كامل با دستورالعمل مشاهده شد.

  اهداف. اختلال خواب و مشكلات تنفسي از شكايات عمده افراد معتاد به مورفين است. داروهاي آنتي­اكسيدان سبب بهبود كيفيت خواب می­شوند. اين مطالعه با هدف تعيين اثر اِن­استيل­سيستئين (NAC) بر كيفيت خواب و وضعيت تنفسي معتادان به مورفين در حال ترك انجام شد.

  روش­ها. در اين كارآزمايي باليني دوسوكور، از ميان افراد معتاد به مورفين در حال ترك به­روش نمونه­گيري سيستماتيك دو گروه برای مصرف دارو (17 نفر) و دارونما (15 نفر) انتخاب شدند و به­مدت 45 روز به­ترتيب 1200 ميلي­گرم NAC و دارونما به آنها داده شد. قبل و بعد از مطالعه، وضعيت خواب بيماران توسط پرسش­نامه وضعيت خواب پيلسبورگ و وضعيت تنفسي آنها با روش پيك­فلومتري بررسي و در نهايت نتايج آن، به­وسيله آزمون­هاي آماري فيشر، من- ويتنی و ويلكاكسون تجزيه و تحليل شد.

  يافته­ها. ميانگين نمره PSQI قبل از انجام مداخله در گروه دارو 64/4±76/10 و در گروه دارونما 47/6±07/10 و پس از انجام مداخله به­ترتيب 62/2±29/5 و 87/2±40/4 بود كه در هر دو گروه نسبت به ابتداي مطالعه بهبود معني­داري داشت. درحالي­كه در ابتدا و در انتها نسبت به يكديگر اختلاف معنی­داری نداشتند. NAC سبب بهبود معني­دار نتايج پيك­فلومتري در گروه دارو شد، اما نتايج دو گروه در مقايسه با يكديگر در پايان طرح، اختلاف معنيداري نداشت.